کلینیک پوست و مو، لیزر، زیبایی،تناسب اندام دکتر مرتضی ادبی

Hair Reduction lasers

کلیات

درک عملکرد لیزرهای Hair Reduction مستلزم دانشی کلی و اجمالی در مورد مو و چرخه‌های رشد آن است به همین دلیل قبل از پرداختن به لیزرهای Hair Reduction مطالبی در این خصوص ارائه می‌شود. فولیکولهای موهای جنین انسان، در هفته بیست و دوم شکل می‌گیرند. در این زمان بدن جنین دارای پنج میلیون فولیکول مو است. تعداد فولیکول‌های مو در طول عمر افزایش نمی‌یابند. لذا بدن در این زمان دارای بیشترین فولیکول مو است. موها از ماه سوم یا چهارم پس از تولد شروع به رشد می‌کنند و برحسب جنس، نژاد و غیره شکلهای متفاوتی را به خود می‌گیرند.

ساختمان مو دارای دو ساختار جداگانه شامل فولیکول‌ مو و ساقه مو است که بخشی از آن را در بیرون از پوست مشاهده می‌کنیم. فولیکول مو شامل تنه مو، اتصال عضله، راست‌کننده مو، دهانه غده bulb، Sebaceous و bulge می‌باشد.

رنگدانه ملانین در bulb و احتمالاً در bulge تولید و در بخش بالایی bulb و تنه مو تجمع می‌یابد. رنگ پوست و موی انسان به میزان ملانین آن بستگی دارد.

چرخه رشد مو

هر مو در بدن انسان مستقل از موهای مجاوز خود یک چرخه رشد را می‌پیماید که شامل مراحل Anagen (رشد فعال)، Catagen (برگشت) و Telogen (استراحت) می‌باشد. طول هر مرحله از چرخه، همچنین طول کل چرخه، نسبت به محل مو در بدن و سن و جنس فرد متفاوت است. بطور مثال در پوست سر، مرحله Anagen ممکن است تا سه سال به طول انجامد، مرحله Catagen معمولاً چند هفته و مرحله Telogen حدود 100 روز است.

شکل   

در جدول زیر طول مدت مراحل مختلف چرخه رشد مو براساس نواحی مختلف بدن آورده شده است:

 

جدول                                                     

مفاد جدول فوق در تعیین فواصل درمانهای Hair Reduction و سازگار نمودن آنها با بهترین شرایط اثر، بسیار اهمیت دارد و باید مورد توجه ارائه‌دهندگان این خدمات قرار گیرد.

شایان ذکر است بدلیل ارتباط فولیکول مو با Dermal Papilla در مرحله Anagen، بهترین زمان انتقال انرژی حرارتی ناشی از لیزرها، بوسیله مو به سلول‌های بنیادی (Stem Cell) موجود در فولیکول مو است. به همین دلیل مؤثرترین زمان برای درمان‌های Hair Reduction محسوب می‌شود.

تفاوت انواع مو

موهای بدن از کراتین، که در فولیکول مو تولید می‌شود، ساخته می‌شوند. کراتین یک پروتئین سخت است که به وفور در ناخن‌ها وجود دارد.

موها، برحسب تجمع میزان کراتین و ملانین در آنها، بطور معمول دو تایپ متفاوت به خود می‌گیرند:

  1. Vellus Hairs (موهای نازک، کم رنگ، نرم و کوتاه)
  2. Terminal Hairs (موهای ضخیم، پر از رنگدانه، سفت و بلند)

موهای Vellus معمولاً در کل نواحی بدن و در هر دو جنس پراکنده‌اند و در حفظ جرارت بدن مؤثرند. موهای Terminal معمولاً در نواحی سر، زیربغل و تناسلی در هر دو جنس و در مردان در نواحی صورت، سینه، ران و پشت نیز رشد می‌کنند.

برخی تحریکات آندروژنی (هورمونهای جنسی مردانه) می‌تواند باعث تغییر موهای Vellus به Terminal در زنان گردد و نیز تغییر موهای Terminal به Vellus در ناحیه سر گردد.

موهای ناخواسته (زائد)

بطور کلی موی زائد در انسان به دلایل مختلفی ایجاد می‌شود ولی اغلب به دو دسته اصلی تقسیم می‌گردد:

الف) هیرسوتیسم (Hirsutism)

عبارت است از افزایش رشد مو در زنان در نواحی حساس به آندروژن مانند چانه، سینه و صورت. مطالعات نشان می‌دهد که هیرسوتیسم در بین زنان جوان بین 9 تا 15 درصد شیوع دارد. در مورد این گروه در مرحله اول باید اقدام به معاینات، آزمایشات و بررسی‌های کلینیکی لازم به منظور تشخیص بیماریهای احتمالی مانند تخمدان پلی کستیک نمود و سپس ضمن درمان موهای موردنظر، در صورت لزوم نسبت به درمان بیماری زمینه‌ای نیز اقدام نمود.

طبقه‌بندی Ferriman-Gallway برای ارزیابی هیرسوتیسم: در این طبقه‌بندی 9 بخش از بدن شامل بالای لب، چانه، سینه، پشت، شکم، بازو، ساعد، ران و ساق مورد ارزیابی قرار گرفته و شدت موی موجود از شماره صفر (بدون رشد موی ترمینال) تا شماره 4 (رشد موهای ترمینال) شماره‌گذاری می‌شود که مجموع امتیازات می‌تواند بین صفر تا 36 متغیر باشد. براساس این طبقه‌بندی امتیاز بیش از 6 هیرسوتیسم تلقی می‌شود.

ب) پرموئی (Hypertrichosis)

عبارتست از افزایش رشد مود در هر جای بدن در هر دو جنس اعم از مذکر و مؤنث، پرمویی می‌تواند ارثی، اکتسابی، مادرزادی یا ثانویه به مصرف داروها باشد.

در مورد موهای ناخواسته موارد زیر نیز قابل ذکر‌اند:

  • در بسیاری از موارد موهای زائد علل نژادی و خانوادگی دارند. بطور مثال آسیایی‌ها و سیاه‌پوستان استعداد بیشتری در رشد موهای زائد نسبت به سفیدپوستان دارند و با زنان نژاد مدیترانه‌ای و خاورمیانه استعداد بیشتری نسبت به زنان اسکاندیناوی دارند.
  • تغییرات هورمونی مربوط به دوره‌های مختلف زندگی می‌تواند عامل رشد موهای زائد برای برخی افراد باشد. مانند: زمان بلوغ، حاملگی و زایمان، بائیسگی و غیره.
  • با بالارفتن سن در زنان، آندروژن بیشتری در بدن ان‌ها ترشح می‌شود. لذا می‌تواند موجب ظهور موهای Terminal در چانه، لب بالایی و گردن آنها گردد.
  • باید توجه داشت که هیرسوتیسم جزو عوارض جانبی برخی از داروهاست.
  • چربی آندروژن را در داخل خود ذخیره می‌کنند لذا چاقی می‌تواند یکی از عوامل رشد موهای زائد باشد.

روشهای متداول در انجام Hair Reduction

نکته: با نظر به این واقعیت که هیچکدام از روشهای متداول Hair Reduction منجر به حذف کامل و دائم موهای زائد نمی‌شوند لذا امروزه در اغلب مقالات و مراجع به جای اصطلاح Hair Removal، اصطلاح Hair Reduction را بکار می‌برند.

روشهای متداول Hair Reduction را در دو گروه موقت و دائم دسته‌بندی می‌کنند:

× روشهای موقت

1- Shaving

با تراشیدن بوسیله تیغ که روشی ارزان، سریع یا عوارض بسیار کم و ماندگاری یک الی سه روز است.

2- Depilation

دیپلاتورها اغلب شامل ژل، کرم، محلول و اسپری شیمیایی با فرمولاسیون alkaline (در برخی موارد اسیدی) هستند که پروتئین ساختار ساقه مود را به یک توده ژله‌ای تغییر می‌دهند و استفاده‌کننده می‌تواند براحتی آن را از روی پوست پاک نماید. ماندگاری این روش حدود دو هفته است و استفاده‌کننده باید حتماً به دستورالعمل‌ استفاده از آن مانند تست قبل از استفاده، دقت نمایید. دیپلاتورها در نواحی ابرو، دور چشم و در پوستهای ملتهب یا آسیب‌دیده منع مصرف دارند. عوارض جانبی احتمالی آنها شامل؛ سوزش، تاول، سوختگی پوستی و جوش‌های خارش‌دار است.

3- Epilating

اپیلاتورهای موقت شامل موچین، برای کندن تک‌تک موها در نواحی مختلف بدن، بندانداختن (plucking)، برای شکل‌دادن به ابرو و تمیزکردن موهای صورت در زنان، موکن‌های الکتریکی و مواردی از این قبیل‌اند که نتیجه عمل همه آنها، درآوردن مو از ریشه است. ماندگاری این روش سه تا شش هفته و عوارض آنها درد، تحریک، صدمه و بعضاً عفونت پوسته است.

3- Waxing

موم‌ها نیز موادی شیمیایی‌اند ولی مانند دیپلاتورها عمل نمی‌کنند، بلکه مانند اپیلاتورها نتیجه عمل همه آنها نیز درآوردن مو از ریشه است. موم‌ها به سطح موضع موردنظر مالیده شده و پس از سفت‌شدن به سرعت در خلاف جهت رویش موها کشیده می‌شوند. بدین ترتیب موهای موضع موردنظر را از ریشه درمی‌آورند. در این روش لایه سطحی اپیدرم (سلولهای مرده) به همراه موم کنده می‌شوند.

موم‌ها در شکلهای مختلف خمیری، پودری و برچسبی ساخته و ارائه می‌شوند. در بکاربردن موم‌ها نیز کاربر باید حتماً به دستورالعمل استفاده از آن مانند تست آلرژیک قبل از استفاده دقت نماید. یادآوری اینکه؛ بعضاً از خمیر شکر به عنوان موم استفاده می‌کنند و در برخی منابع بندانداختن را نیز در این گروه‌ دسته‌بندی می‌کند. ماندگاری این روش سه تا شش هفته و موارد منع مصرف آن عبارتند از:

Varicos veins, circulatory problems, diabetes, warts, moles, on eyelashes, the nose, ears , on nipples, genital, genital areas, chapped and sunburned skin.

× روشهای دائم

1- داروهای بازدارنده رشد مو

شامل داروهایی هستند که اثرات شناخته شده در کاهش رشد مو دارند مانند داروهای Vaniqa eflornithine و Episiva که در زیر توضیح داده می‌شوند:

Eflornithine یا Difluromethylornithine-X(DFMO) دارویی است که در ابتدا برای درمان کانسر ساخته شد. ولی بعداً مشخص شد اثرات زیادی در درمان بیماری خواب دارد. تحقیقات اخیر نیز نشان داده است که این دارو در ترکیب با یک ضدالتهاب ریسک بروز مجدد پولیپهای کلورکتال را به شدت کاهش می‌دهد. در مصارف موضعی نیز مشخص شد که Eflornithine به عنوان یک عامل بازدارنده مؤثر در رشد موهاست. بدنبال این مطالعات اشکال مختلف دارویی آن از جمله کرم Eflornithine با نام تجاری vaniqa با فرمول (Eflornithine hydrochloride%9/13) به بازار ارائه شد. مکانیسم عمل آن بدین ترتیب است:

سلولهای فولیکول مو برای رشد سریع و بالغ‌شدن و حرکت به داخل ساقه مو، نیاز به حضور پروتئین پلی آمین دارند تولید پلی آمین‌ها وابسته به فعالیت آنزیم Ornithine Decarboxylase(ODC) Ornithine Decarboxylase دارد اعتقاد بر این است که Eflornithine موجب بلوکه‌شدن آنزیم ODC می‌گردد و بدین ترتیب رشد مجدد سلوهای فولیکول مو را به تأخیر می‌اندازد. مطالعات بالینی نشان داده‌اند که Eflornithine بسیار بی‌خطر و اثربخش بوده و در مقایسه با لیزر طی دو سال اثربخشی مشابه داشته است.

داروی Episiva نیز یک داروی ساخته شده از ترکیبات گیاهی بیوآنزیم است که تأثیر آت در کاهش موهای زائد مشخص شده است. این دارو در اشکال کرم، لوسیون و اسپری ارائه می‌شود و از طریق بلوکه‌کردن تغذیه فولیکول مو از Dermal papilla عمل می‌کند. بدین ترتیب که از ورود مواد مصرفی و پروتئین‌های مورد نیاز فولیکول مو به papillaها جلوگیری کرده و باعث ضعیف‌شدن پیازچه مو و نازک‌ترشدن و کاهش تعداد موها می‌گردد. نتایج مطالعات کلینیکی اثربخشی این دارو را نیز به اثبات رسانیده‌اند.

نکته: یکی از ویژگی‌های برجسته داروهای بازدارنده رشد مو نسبت به لیزر، عدم محدودیت‌ آنها در انواع پوستها و رنگهای مختلف موهاست. چرا که اثرات آنها تابع نوع پوست یا رنگ موها نیست.

2- الکترولیز (electrical needle epilators)

الکترولیز روشی مؤثر برای حذف دائمی موهای زائد است. در این روش سوزن فلزی ظریفی را از سطح پوست و کنار ساقه مو به داخل فولیکول مو وارد کرده و سپس با عبوردادن جریان الکتریکی از سوزن موجب تخریب ریشه مو می‌شوند و سپس ساقه را با یک موچین به بیرون می‌کشند. پروسه فوق باید برای هر ساقه مو بطور جداگانه اجرا گردد. این روش دارای تأییدیه FDA می‌باشد و معمولاً به دو روش انجام می‌شود:

الف) Galvanic

گالوانیک یا HF، روش شیمیایی تخریب ریشه مو است بدین ترتیب که جریان الکتریکی high frequency با عبور از سوزن قرار داده شده در فولیکول مو، موجب تولید ماده شمیایی هیدروکسید سدیم و تخریب ریشه مو می‌گردد. این روش قدیمی و دردناک است و جریان الکتریکی باید برای هر ساقه مو به مدت یک دقیقه برقرار گردد 

ب) Thermolytic

ترمولیتیک یا RF، روش حرارتی تخریب ریشه مو است بدین ترتیب که با عبور جریان رادیوفرکانسی (short wave radio frequency) از سوزن قرار داده شده در فولیکول، موجب افزایش حرارت در ریشه مو و تخریب (یا کواگولاسیون) آن می‌شوند. این روش جدید بوده و جریان الکتریکی صرفاً به مدت یک ثانیه برقرار می‌شود. درد آن کمتر و سرعت عمل با آن بالاست.

عیب اصلی روش الکترولیز سرعت پایین آن نسبت به روش‌های دیگر است زیرا کاربر باید به دقت به ازاء هر کدام از موهاض مویع درمان، پروسه ورود سوزن، برقرارکردن جریان الکتریکی و درآوردن ساقه مو را اجرا کند و در نواحی پرمو خسته‌کننده است و در هر جلسه فقط 65 تا 100 فولیکول مو را می‌توان درمان نمود.

عوارض احتمالی الکترولیز عبارتند از:

  • قرمزی و تورم خفیف در اطراف فولیکول مو
  • زخم و بعضاً اسکار در صورت نابجا قراردادن سوزن یا اعمال جریان نامتناسب
  • عفونت در صورت استفاده از سوزن غیراستریل یا عدم رعایت شرایط استریل

نکته: اثرات روش الکترولیز نیز مانند داروهای بازدارنده رشد مو، تابع نوع و رنگ پوست و مو نیست.

3- light base hair reduction

از سال 1996 برداشتن مو به کمک نور (لیزرها) بطور گسترده‌ای آغاز و به تبع آن بحث‌ها و مطالعات گوناگونی را در حذف راحت، سریع و غیرتهاجمی موهای زائد با حداقل عوارض موجب گردید.

× مکانیسم عمل در روشهای Light based hair reduction

نور می‌تواتند به سه طریق فولیکول‌های مو را تخریب کند:

  1.  Photothermal
  2.  Photomechanical
  3.  Photochemical

× (A اثر Photothermal

همانگونه که در اصول selective photothermolysis (جذب انتخابی نور بوسیله مواد بیولوژیکی بدن کروموفورها) همانگونه که در فصل اول بخش سلکتیو فتوترمولایزیس توضیح داده شده است، رنگدانه ملانین در اپیدرم (حتی در پوست تیره) بسیار کم است و در مقابل به میزان زیاد در مو تجمع‌ یافته است. ملانین طول موج‌های 600 الی 1100 نانومتر (نور قرمز و مادون قرمز نزدیک) را بخوبی جذب می‌کند. این محدوده را دامنه اپتیکی ملانین می‌نامند. طول موج‌های کمتر از 600 نانومتر بوسیله هموگلوبین و پروتئین و بالاتر از 1100 نانومتر بوسیله آب بافت‌ها جذب می‌شوند. بدین ترتیب پوست در مقابل محدود 600 الی 1100 نانومتر شفاف (Transparent) است و در این محدوده، ملانین به عنوان تنها کروموفور هدف جذ‌ب‌کننده نور است.

با توجه به مفاد فوق، در صورت تابش طول موج‌های 600 الی 1100 نانومتر به پوست، ملانین موجود در ساقه مو با جذب بخش اعظم انرژی، گرم شده و با انتقال گرما به سلولهای بنیادی (Stem cell) موجود در فولیکول مو، موجب تخریب آن خواهد شد. طول موج لیزرهای Nd:Yag، Alexandrite، Ruby Dopde، و نیز IPLها و برخی منابع نوری دیگر در محدوده 600 الی 1100 نانومتر بوده و بنابراین می‌توانند در حیطه کاربرد داشته باشند.

توجه: همانطور که اشاره شد ملانین به میزان زیادی در ساقه مو (بافت هدف) تجمع یافته است ولی به هر حال، با میزان کمتری در اپیدرم (بافت غیرهدف) نیز وجود دارد و می‌تواند با جذب نور تابیده شده و افزایش حرارت موجب آسیب پوستی از قرمزی تا تاول و سوختگی گردد. به همین دلیل برای به حداقل رساندن آسیب اپیدرم باید به دو موضوع دیگر نیز توجه نمود:

1- تنظیم عرض پالس با توجه به زمان استراحت حرارتی بافت (TRT)

(Thermal Relaxation time) یا TRT زمانی است که لازم است تا بافت هدف 50 درصد انرژی حرارتی خود را از دست دهد. زمان عرض پالس لیزر Hair reduction باید از زمان استراحت حرارتی اپیدرم طولانی‌تر و از زمان استراحت حرارتی فولیکول مو کمتر باشد تا انرژی حرارتی در فولیکول مو محبوس و با کمترین آسیب در اپیدرم، موجب حداکثر تخریب در فولیکول مو گردد.

TRT اپیدرم حدود 3 الی 10 میلی ثانیه و فولیکول مود حدود 10 الی 50 میلی ثانیه تخمین زده شده است. بنابراین عرض پالس لیزرها و IPLهای یادشده با توجه به محدوده‌های فوق تنظیم گردند.

2- استفاده از Cooling

استفاده از cooling، با کاستن دمای اپیدرم، احتمال آسیب حرارتی آن را به شدت کاهش می‌دهد.

  • میزان نفوذ نور در پوست با طول موج آن رابطه مستقیم دارد یعنی هر چه طول موج بیشتر شود میزان نفوذ آن بیشتر است.
  • پوست‌های تیره حاوی ملانین بیشتری نسبت به پوست‌های روشن هستند لذا هر چه پوست بیمار تیره‌تر باشد، اهمیت تنظیم عرض پالس و استفاده از cooling بیشتر خواهد بود.
  • براساس مفاد فوق، بهترین کاندیدا برای Hair reduction با مکانیسم Photothermal، افراد دارای پوست روشن یا موهای تیره و ضخیم خواهند بود.

× B) اثر Photomechanical

پالس‌های نور با عرض خیلی کوتاه در حد نانوثانیه (مانند لیزر Q-Switched-Nd:Yag) می‌توانند با اعمال شوک اکوستیکی به ملانوسیت‌ها موجب شکستن آنها (بصورت مکانیکی) گردند. این پالس‌ها، هر چند ممکن است موجب افزایش سریع حرارت در ملانین نیز شوند، لیکن مکانیسم‌های عمل آنها در اینجا فتومکانیکی است.

شکستن ملانوسیت‌ها موجب آسیب به فولیکول مو می‌شود ولی آن را بطور کامل تخریب نمی‌کند. بنابراین کاهش موهای زائد با این مکانیسم، خیلی طولانی مدت نخواهد بود. با وجود این، این روش می‌تواند جایگزین مناسبی برای درمان، در موارد محدودیت استفاده از مکانیسم Photothermal مانند پوستی‌های تیره، باشد.

اثرات لیزر Q-Switched-Nd:Yag در کاهش موهای زائد با مکانیسم فوق، در مطالعات مختلفی‌ نشان داده شده است لیکن موفقیت کامل آن در از بین بردن دائمی موهای زائد هنوز ثبت نشده است.

× (C اثر Photochemical

فصل نهم کتاب به بحث فتودینامیک تراپی می‌پردازد که در مالی بر پایه واکنش‌های فتوشیمیایی است و در درمان انواع بیماریها کاربرد دارد. در این روش یک ماده حساس به نور (مانند ALA) از طریق وریدی یا جلدی وارد بدن شده و در بافت هدف تجمع می‌یابد. با تاباندن نور به بافت هدف، ماده حساس به نور فعال گشته و موجب تولید رادیکال‌های آزاد اکسیژن و به دنبال آن مواد سیتوتوکسیک در سلول‌های بافت هدف شده و در نهایت موجب تخریب سلول‌های بدن هدف می‌گردد.

مطالعات کلینیکی اخیر، اثرات این روش در انجام Hair reduction را به ثبت رسانده‌اند. مکانیسم عمل در این روش بدین ترتیب است که ماده حساس به نور (مانند ALA) پس از جذب در موضع، تحت تابش نور (630 نانومتر، فعال گشته و با تولید رادیکال‌های آزاد اکسیژن موجب تخریب فولیکول‌های مو می‌گردد. این روش می‌تواند در برداشت موهای زائد بی‌رنگ بسیار مؤثر باشد.

منابع نور در light based hair reduction

© الف) لیزرها

در حال حاضر لیزرهایی که، در محدوده قرمز و مادون قرمز نزدیک (600 الی 1100 نانومتر)، تابش می‌نمایند و برای انجام Hair reduction بکار برده می‌شوند عبارتند از:

  • (Ruby Laser (694 nm
  • (Alexandrite Laser (755 nm
  • (Diode Laser (810 nm
  • (Nd: Yag Laser (1064 nm

شکل     

× Ruby Laser

Ruby Laser یا لیزر یاقوت، قدیمی‌ترین لیزر جامد ساخت بشر (در سال1960) است. در این لیزر برای تولید پرتو از کریستال یاقوت استفاده می‌شود. برای ساخت کریستال یاقوت، بلوری از اکسید آلومینیوم مذاب حاوی مقدار کمی ناخالصی اکسیدکروم را به صورت میله‌ای رشد می‌دهند تا یاقوت مصنوعی میخکی رنگی حاصل شود. در این بلور، یون‌های کروم‌ به عنوان مراکز فعال برای تولید پرتو لیزر در درون ماده میزبان (بلور اکسید آلومینیوم)، نقش ایفا می‌کنند. نور حاصل از لیزر یاقوت به رنگ قرمز سیر، به صورت پالسی و دارای طول موج 694 نانومتر می‌باشد. با توجه به جذب بالای طول موج‌های 694 نانومتر توسط ملانین، در برخی منابع، لیزر روبی به عنوان بهترین لیزر hair reduction در موهای تیره معرفی شده است.

  • Alexandrite Laser

الکساندرایت یک ماده طبیعی کمیاب است که در سال 1830 توسط سزار الکساندر در کوههای اورال کشف شد. فرمول شیمیایی آن Cr3+:BeAL2o4 و پرورش آن مراحل علمی بسیار پیچیده‌ای دارد.

لیزر الکساندرایت از برانگیختن کریستال الکساندرایت در کاوارک لیزر (محفظه تشدید) تولید می‌گردد.

طول موج آن 755 نانومتر و پرتو آن به رنگ قرمز است و بوسیله ملانین پوست و مو جذب می‌شود.

لیزر الکساندرایت با طول موج 755 نانومتر، که به میانه دامنه اپتیکی ملانین نزدیک است، در انجام Hair Reduction، با توجه به نوع پوست مردم ایران، بسیار مؤثر است.

× Diode Laser

دیودها یا مواد نیمه هادی از نظر هدایت الکتریکی در حدواسط بین مواد هادی و عایق الکتریسیته قرار دارند. نور لیزر دیود، حاصل برانگیختن کریستال‌های نیمه هادی، به عنوان ماده فعال، است.

مهم‌ترین و معروف‌ترین مواد مورد استفاده در ساخت کریستال‌های نیمه هادی شامل گالیم (Ga)، آرسنیک (As) و ایندیم (In) هستند که به صورت کریستال حاوی عناصر ناخالصی نظیر روی، تلوریم، سلنیم و کادمیم رشد داده می‌شوند.

با توجه به تنوع کریستال‌های نیمه هادی، لیزرهای دیود با طول موج‌های مختلف و در انواع و توان‌های گوناگون ساخته و ارائه می‌شوند. لیکن لیزرهای دیود ساخته شده برای انجام Hair reduction بطور معمول دارای محدوده طول موجی 800 نانومتر هستند. به نظر می‌رسد در صورت تنظیم عرض پالس مناسب و همراه‌کردن طول موج‌های بلند لیزر دیود با cooling، این لیزر برای درمان پوست‌های تیره مناسب خواهد بود.

لیزرهای دیود در هر حالت پیوسته و پالسی تابش می‌کنند و دارای تأیید FDA برای انجام Hair reduction هستند.

× Long-pulsed Nd:Yag Laser

این لیزر از برانگیختن کریستال Neodmium-doped-yetrium-Aluminum garmet در محفظه تشدید (کاواک) حاصل می‌شود. نور خروجی آن در محدوده مادون قرمز و طول موج آن 1064 نانومتر است.

لیزر Nd:Yag در مد Long pulse برای انجام Hair reduction بکار می‌رود. این لیزر بدلیل بلندی طول موج، دارای قدرت نفوذ بیشتری است. بنابراین، با توجه به جذب نسبتاً کمتر طول موج‌های 1064 نانومتر توسط ملانین در صورت تنظیم fluence مناسب و استفاده از cooling، می‌توان از این لیزر برای انجام Hair reduction در پوستهای تیره (حتی نوع پنج) بهره برد.

یادآوری: همانطور که در مکانیسم فتومکانیکال لیزر Q-Switched اشاره شد. پالسهای نور با عرض نانوثانیه می‌توانند موجب شکستن ملانوسیت‌ها و کاهش موهای زائد گردند. این امر موجب مطالعات کلینیکی مختلفی برای بررسی امکان بکارگیری لیزر Nd:Yag در مد Q-Switched به منظور Hair reduction شده است.

شکل

 ب) IPLها

امروزه IPLها با ارائه همه طول موج‌های نور با شدت بالا از جایگاه ویژه‌ای در حوزه پوست و زیبایی برخوردارند. به همین دلیل بطور کامل به بحث پیرامون IPL اختصاص یافت که مطالعه آن را برای درک بهتری از IPLها و همین بحث توصیه می‌نماییم.

IPLها با روشن‌کردن لامپ‌های گزنون پرتوان، طول موج‌های 290 الی 1200 نانومتر را با شدت بالا تولید و منتشر می‌کنند. با قراردادن فیلترهای OUT OFF در مقابل نور خروجی آنها، می‌توان محدوده طول موجی مورد نیاز را جدا کرده و برای اهداف درمانی مورد نظر استفاده نمود. برای انجام Hair reduction با IPLها معمولاً از فیلترهای 590 نانومتر (skin for normal) و 640 نانومتر (for tanned skin) استفاده می‌شود. IPLها بدلیل موفقیت برابر با لیزرها در درمان، عملکرد ایمن، سطح درمان بزرگتر و قیمت مناسب، امروزه جایگاه ویژه‌ای را در انجام Hair reduction به خود اختصاص داده‌اند. در IPLهای جدید عرض پالس و فرکانش تابش قابل تنظیم بوده و نرم‌افزارهایی، برای تعیین اتوماتیک پارامترها براساس نوع پوست، در آنها لحاظ شده است.

شکل 

ج) سایر روشهای Light based Hair reduction

این روش‌ها اغلب شامل ترکیب منابع نور با تکنولوژی‌های دیگر یا ترکیب چند منبع نور با همدیگر و یا بهره‌گیری از روشهای فتودینامیک تراپی است که در زیر به چند مورد از آنها اشاره می‌شود:

Meladin

در این روش از ترکیب مواد سنتتیک با منابع نور (لیزر یا IPL) استفاده می‌شود. ملادین در واقع یک ملانین موضعی سنتتیک است که وقتی در موضع درمان پاشیده شود بطور انتخابی در فولیکول‌های مو جذب و ذخیره می‌شود. پس از تجمع ملادین در فولیکول‌ها می‌توان، با تابش نور لیزر یا IPL در محدوده طول موجی 600 الی 1100 نانومتر، یک Hair reduction موفق انجام داد. این روش بویژه در بیماران با موهای روشن می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد.

Aminolevulinic Acid

همانطور که در مکانیسم photochemical توضیح داده شد در این روش از اصول فتودینامیک تراپی (ترکیب مواد حساس به نور با منابع نور) بهره می‌گیرند. در یک مطالعه کلینیکی تعداد 12 بیمار با استفاده از 5-ALA و لیزر دیود در 630 نانومتر تحت درمان single قرار گرفتند که نتایج پس از شش ماه حاکی از کاهش 40 درصدی رشد مو در مناطقی بود که بطور مناسب نوردرمانی شده بودند.

Carbon suspension Q-Switched – Nd:yag Laser

بعنوان یک روش کمکی، چنانچه بتوان از یک کروموفور موضعی که بتواند به اطراف فولیکول‌های مو نفوذ کند استفاده کرد. این کروموفور تحت تأثیر لیزر گرم شده و گرمای ناشی از آن باعث آسیب گرمایی و تخریب فولیکول‌های مو می‌شود. در این روش از سوسپانسیون پایه کربن بعنوان کرموفور موضعی استفاده شده و روی آن لیزر Q-Switched – Nd-yag تابانده می‌شود

Electro-optical synergy

در این روش، از ترکیب منابع نور مانند لیزر یا IPL با سیستم‌های رادیوفرکانسی (RF)، بهره گرفته شده است. در این سیستم از یک طرف انرژی رادیوفرکانسی موجب گرم‌شدن فولیکولها و از طرف دیگر انرژی نور موجب گرم‌شدن ساقه مو و انتقال آن به فولیکول‌ها می‌گردد. هم‌افزایی این دو انرژی به همراه cooling باعث تخریب موفقیت‌آمیز فولیکول‌ها و انجام یک Hair reduction طولانی‌تر می‌گردد.

رهنمودهای درمانی در Light based Hair reduction

ملاحظات

قبل از شروع درمانهای Hair reduction، موارد زیر را بررسی کنید:

  • احتمال وجود علل هورمونی، خانوادگی، دارویی و تومورال برای پرمویی
  • تاریخچه تب خال بخصوص در دور دهان و بویژه در درمانهای صورت
  • تاریخچه هرپس ناحیه تناسلی در درمانهای نواحی تناسلی و کشاله ران
  • تاریخچه کلوئید یا اسکار هایپرتروفیک
  • تاریخچه استفاده بیمار از درمانهای دیگر شامل؛ روش درمان، تناوب آن، آخرین جلسه درمانی و عکس‌العمل به درمان
  • مصرف دارو توسط بیمار در 6 الی 12 ماه اخیر، مانند ایزوترتینوئین خوراکی (راکوتان، اکوتان، دکوتان و ...)

نکته: هدف تشخیصی در هیرسوتیسم در واقع تعیین شایعترین علت و ردکردن احتمال وجود علل نادر است، سیکل‌های قاعدگی بدون تخمک‌گذاری باعث ایجاد هیرسوتیسم در زنان در رده Teen Age و ابتدای دهه 20 زندگی می‌شود و بتدریج در طی زمان تشدید می‌یابد. این مطلب در 70 درصد زنان دچار سیکل‌های بدون تخمک‌گذاری اتفاق می‌افتد.

باید علل افزایش آندروژن‌ها را نیز ارزیابی کرد که در این صورت علائم همراه عبارتند از آکنه (جوش)، افزایش چربی پوست، افزایش میل جنسی و ایجاد صفات ثانویه جنسی مردانه مانند طاسی یا ریزش موی سرد، بزرگی کلیتوریس بیش از 1 سانت، کلفت‌شدن صدا و افزایش توده عضلانی.

 

در بررسی تاریخچه و سابقه بیمار باید به نکات زیر توجه نمود:

  • زمان و سرعت شروع هیرسوتیسم
  • علائم همراه مانند چاقی، آکنه و ...
  • سیر پیشرفت علائم
  • سن شروع قاعدگی
  • وضعیت قاعدگی (بی‌نظمی، الیگومنوره، آمنوره و ...)
  • سابقه فامیلی
  • مصرف داروها از قبیل تستوسترون (خوراکی یا موضعی)، Danayol، داروهای استروئیدی آنابولیک مثل دی هیدرو ایی تستوسترون (که امروزه توسط زنان ورزشکار مورد استفاده قرار می‌گیرد). ضمناً داروهای مانند مترونیدازول، کورتون‌ها و سیکلوسپورین می‌توانند باعث ایجاد پرموئی شوند. داروهایی مانند فنی‌توئین، دیازوکساید و مینوکسیدیل نیز باعث افزایش رشد موهای کرکی می‌شوند.

 

در معاینه بیمار باید موارد ذیل مدنظر قرار گیرد:

  • وزن، قد شاخص توده بدنی (BMI) بیش از 27
  • بالابودن فشارخون
  • علائم سیندرم کوشینگ (شامل چاقی مرکزی بدن، کبودی و افزایش فشار خون)
  • بزرگی تیروئید با وجود توده در آن
  • توده‌های شکمی یا لگنی از نظر بررسی غده آدرنال و تخمدان

پوست و موی بدن بیمار باید مورد ارزیابی قرار گیرد می‌توان از روش امتیازبندی Ferriman-Gall wey استفاده نمود. توجه به سیر پیشرفت هیرسوتیسم اهمیت قابل ملاحظه‌ای دارد، ایجاد هیرسوتیسم در طی چند سال بویژه پس از شیوع قاعدگی، می‌تواند دلیلی بر سیکل‌های قاعدگی بدون تخمک‌گذاری باشد.

ایجاد هیرسوتیسم با سایر سریع (در طی چند ماه) در زنان بزرگتر از 25 سال مؤید وجود بیماری جدی زمینه‌ای مانند تومورهای مولد آندروژن است. این بیماران را باید در اسرع وقت به یک متخصص غدد ارجاع نمود.

 

آزمایشات لازم جهت ارزیابی جهت بیمار دچار هیرسوتیسم

  • نسبت گلوکز ناشتا (FBS) به انسولین: عدد کمتر از 5/4 نشانگر مقاومت به انسولین است.
  • اندازه‌گیری قند سرم 2 ساعت بعد از مصرف 75 گرم گلوکز: عدد بیش 200 نشانگر دیابت
  • TSH: جهت تشخیص اختلالات تیروئید
  • تستوسترون سرم: سطوح کمتر از mg/dl90 طبیعی بوده و سطوح بین 90 تا 200 نشانگر سیکل‌های بدون تخمک‌گذاری و اختلالات خوش خیم آدرنال است در حالی که سطوح بیش از 200 نشانگر تومورهای آدرنال می‌باشد.
  • 17-a Hydroxy progesterone (17-OHP): این ماده باید در صبح اندازه‌گیری شود. بهترین زمان اندازه‌گیری 2 تا 4 روز ابتدای سیکل قاعدگی است. در صورتی که سطح آن بین 200 تا 800 mg/dl باشد باید ACTH اندازه‌گیری شود. سطوح بالاتر از 800 نشانگر شروع دیررس هیپربلازی آدرنال است.
  • پرولاکتین: در بیماران دچار آمنوره، به ویژه همراه با ترشح شیر از پستان (گالاکتوره) باید ارزیابی شود.
  • کورتیزون ادرار 24 ساعته: جهت تشخیص بیماری کوشینگ
  • سونوگرافی لگن: جهت تشخیص تومورهای تخمدان، لوتئوما در حاملگی و ...

مراقبتهای 4 هفته قبل از درمان تا جلسه درمانی

از 4 هفته قبل از شروع درمانهای Hair reduction، موارد زیر را اعمال کنید:

  • استفاده از کرم ضد آفتاب (در همه طول موج‌ها) و در صورت امکان اجتناب از آفتاب و عدم استفاده از سولاریوم
  • استفاده از هیدروکینون موضعی برای بیمارانی که پوست‌های برونزه یا آفتاب سوختگی فعلی دارند.
  • از اپیلاسیون و الکترولیز موها در موضع درمان اجتناب شود زیرا کندن مو قبل از لیزر درمانی، کروموفور هدف (ملانین موجود در تنه و ریشه مو) را که بر اثر لیزر Hair reduction لازم است از میان برمی‌دارد.
  • تراشیدن موها و استفاده از کرمهای موبر بلامانع است.
  • بیمار در صورت نیاز می‌تواند از درمان‌های آنتی ویرال و آنتی‌بیوتیک استفاده نماید.

مراقبتهای روز درمان

  • هر گونه آرایش و مواد آرایشی از موضع درمان پاک شود.
  • در صورت نیاز، یک لایه ضخیم از کرم بی‌حسی موضعی (مانند Emla)، در زیر پوشش پلاستیکی به مدت 30 دقیقه تا 1 ساعت قبل از درمان، روی موضع لیزر قرار داده شود.

تکنیک

روش انجام Hair reduction در همه روش‌های Light base بطور خلاصه به شرح زیر است:

  • آماده‌سازی پوست: پاک‌کردن همه کرم‌های بی‌حسی، آرایشی و غیره
  • بی‌حسی موضعی: معمولاً لازم نیست مگر در نواحی خیلی حساس، لازم به ذکر است کرمهای بی‌حسی و لیدوکائین نیز صرفاً در نواحی حساس مانند بالای لب استفاده می‌شوند.
  • مشاهده: برای پیشگیری از double laser pulsing و یا از قلم افتادن یک ناحیه، لازم است از نور بیشتر، گرید درمانی و در صورت نیاز عینک لوپ استفاده شود.
  • Fluency درمان: این پارامتر برای هر بیمار جداگانه تعیین می‌شود.
  • تعیین Spot size
  • استفاده از cooling

شکل

مراقبت‌های بعد از عمل

  • درد، قرمزی و ادم احتمالی بعد از عمل را می‌توان با ice pack و نیز تجویز کرم‌های ملایم استروئیدی کاهش داد.
  • در صورت آسیب‌های اپیدرمال روشهای پیشگیری‌کننده شامل آنتی‌بیوتیک یا آنتی ویروس لازم است.
  • اجتناب از آفتاب، خاراندن موضع، آرایش و استفاده از ضدآفتاب

فاصله درمانی/ درمانهای بعدی

انجام Hair reduction با لیزر به حضور ملانین ساقه مو نیاز دارد. بنابراین بدون رویش مجدد موی قابل مشاهده، درمان امکان‌پذیر نخواهد بود. رویش مجدد مو بستگی به چرخه رشد مو دارد. زمان میانگین 8-6 هفته هست.

عوارض احتمالی

  • Light based Hair reduction معمولاً دردناک نیست، ولی بیشتر بیماران بعد از درمان تجربه درد کمی دارند که می‌تواند با بکاربردن کرم‌های بی‌حسی قبل از درمان برطرف شود.
  • قرمزی و تورم مختصر در تمام بیماران مورد درمان با آستانه ایده‌ال، طبیعی است. شدت و دوره آن به رنگ مو، چگالی مو و Fluence درمان دارد. این واکنش معمولاً 3-1 روز طول می‌کشد.
  • آسیب اپیدرمال معمولاً نتیجه استفاده از Fluence بالاتر از آستانه است.
  • وقوع تب خال مشترک نیست اما ممکن است، بویژه در بیمارانی که سابقه قبلی تب‌خال دارند، اتفاق بیافتند. در این صورت بیمار باید روزانه 1200 تا 1600 میلی‌گرم قرص آسیکلوویر را به مدت 7 روز مصرف نماید.
  • ریسک عفونت باکتریایی خیلی پایین هست و احتمال آن بیشتر به دنبال آسیب‌های اپیدرمال است.
  • اگر بیمار و Fluence درمان بطور ایده‌آل انتخاب شوند می‌توان از تغیررات رنگدانه‌ای ناپایدار (هیپر و هیپوپیگمانتاسیون) پیشگیری کرد. بروز Dyspigmentation در بیماران با تیپ پوستی تیره و یا در بیمارانی که برنزه کرده‌اند، دیده شده است. تغییرات رنگدانه‌ی پایدار، به جز در بیماران با تیپ پوستی تیره، بعید است.
  • احتمال بروز اسکار بعد از درمانهای خیلی تهاجمی یا عفونت‌های بعد از عمل جراحی وجود دارد.
  • باید بیماران را از کم‌رنگ‌ترشدت احتمالی تاتوها و پیگمانها، بعد از عمل، آگاه نمود.

ایمنی

  • لیزرهای Hair reduction دارای قابلیت جذب قوی بوسیله ملانین و نفوذ در عمق بافتهای بدن و آسیب به شبکیه چشم هستند. لذا لازم است بیمار و پرسنل اپراتور از محافظ چشم مناسب استفاده نمایند. همچنین از درمانهای نزدیک یا روی سطح چشم اجتناب شود.
  • باید از درمان در نواحی تاتوهای زیبایی بیماران اجتناب نمود زیرا ممکن است آنها آسیب ببینند.
  • برای جلوگیری از عفونت‌ احتمالی، ضدعفونی‌ هندپیس در بین درمانها (از بیماری به بیمار دیگر) الزامی است.
  • تمام بیمارانی که دارای تاریخچه بیماریهای پوستی هستند باید از احتمال پدیده خاص (پسوریازیس، ویتیلیگو) آگکاه شوند. هر چند نادر است.
  • در صورت بروز قرمزی و تورم شدید، درمان بیمار شامل کورتیکواستروئیدهای موضعی، آنتی هستامین‌ها و توقف درمان است.
  • به دنبال استفاده از لیزر Hair reduction در برخی بیماران زن جوان با تیپ پوستی تیره، دو پدیده مختلف گزارش شده است: تبدیل موهای نازک و vellus به terminal در موضع درمان و رشد سریع موهای بلند و نازک در حاشیه موضع درمان.
  • برای جلوگیری از عوارض احتمالی استشمام گازهای حاصل از بخارشدن ساقه مو، لازم است از یک smoke evacuator و تهویه مناسب در اتاق استفاده شود.

نکات دیگر:

  • تأثیر کاهش مو به روش دائمی شدیداً وابسته به رنگ مو و میزان Fluence است. متخصصین نشان داده‌اند که در بیماران با ایده‌آل با تیپ پوستی روشن و موهای تیره، احتمال Hair reduction درازمدت بعد از یک جلسه درمان تقریباً 89-80 درصد است. که البته بستگی به نوع دستگاه استفاده شده نیز دارد.
  • رشد مجدد موها اغلب نازکتر و روشن‌تر است. لذا با توجه به اینکه، پرمویی نه فقط بوسیله عدد مطلق موها، بلکه توسط رنگ، طول و قطر موها نیز سنجیده می‌شود، لذا تغییر در رنگ، طول و قطر موهای رشدیافته در موضع درمان هم باید در میزان زیبایی ایجادشده محسوب گردد.
  • نتایج درمان در بیماران با موهای تیره اغلب خوب و در بیماران با موهای بور، قرمز، خاکستری یا سفید بوسیله درمانهای مجدد و کمکی قابل تحقق است.
  • تخریب فتوشیمیایی فولیکول‌های مو صرف‌نظر از رنگ مو و چرخه رشد مو می‌تواند قویاً روی دهد. این تکنیک نیازمند یک منبع نور لیزری نیست و از سایر روشها درمانی لیزر ارزانتر است، لیکن نیازمند مطالعات کلینیکی گسترده برای عمومی‌سازی آنهاست.
  • تحقیقات نشان داده است تکرار درمان با انرژی‌های پایین منجر به از بین رفتن دائمی موهای زائد می‌شوند این موضوع توسعه دستگاه‌های IPL قابل حمل خانگی را می‌طلبد تا نتایج درمانها را دائمی نمود.
  • دو گروه از عوامل می‌تواند بر روی نتایج لیزرهای Hair reduction اثرگذار باشند:

1- عوامل دستگاهی شامل؛ طول موج، فلوئنس، اسپات سایز، مدت زمان پالس، کولینگ پوست و اثر بر روی پیازچه مو.

2- عوامل فیزیولوژیکی شامل؛ عملکرد غیرعادی غدد داخلی، موضع از نظر کالبدشناسی، پیگمانتاسیون پوست، رنگ مو، ضخامت مو، دوره رشد مو و عمق فولیکول.

  • تعداد جلسات: در راهنمایی‌های اصلی تنظیم شده بوسیله جامعه اروپاییها برای لیزر پوست، اداتو برای دست یافتن به نتایج بهتر 3 تا 8 جلسه درمان را توصیه کردند. همچنین، بیشتر بیماران نیاز دارند که درمان خود را هر 12-6 ماه یکبار تکرار نمایند.
  • اجتناب از آفتاب در زمان قبل و بعد از درمان، از تحریک ملانوسیت‌ها و بدنبال آن احتمال تغییرات تحریک‌پذیری پیگمانتاسیون جلوگیری می‌کند. لذا محققین پیشنهاد می‌کند که بیماران از 6 هفته قبل و بعد از درمان با لیزر از اشعه‌های آفتاب اجتناب می‌ورزند.
  • برای درمان موهای سفید، بور و خاکستری می‌توان از تکنولوژی درمانهای غیروابسته به رنگ مو بهره برد.
  • ایمن‌بودن استفاده از لیزر Hair reduction در اطفال هنوز بطور کامل مطالعه نشده است.
  • اهم موارد منع استفاده از لیزرهای Hair reduction شامل؛ بیماران غیرصادق، پیشینه hypertrophic یا زخم کلوئید، استفاده isotretionin تازه، پیشینه تبخال ساده، مصرف آسپرین به عنوان ضدانعقاد (باید 7 تا 10 روز قبل از لیزر متوقف شود)، مصرف داروهای حساس به نور، حاملگی (لیزر به خودی خود ایمن می‌باشد اما درد و پریشانی ممکن است آسیب برساند)، آفتاب سوختگی تازه.

تماس با ما

تماس با ما بابل، میدان کشوری، خ, سرگرد قاسمی، جنب آزمایشگاه فیروزجاهی، مجتمع باران طبقه سوم

 

تماس با ما تلفن : 32288838 - 011

 

تماس با ما ایمیل : info @ dr-adabi.ir

 

تماس با ما سایت : www.dr-adabi.ir

Template Design:Dima Group